BETYE SAAR: MoMAda Bir sergi / Bir Yapıt / Bir Açılım [hFhU4ryZcys]
1926 doğumlu Saar Los Angeles California Üniversitesi'nde tasarım eğitimini tamamlar. Irk, politika, şamanizm ve kendi kişisel tarihi olmak üzere sayısız kaynaktan beslenen sanatçı asamblaj ve kolaj çalışmalarıyla tanınır. Bugün, muhteşem bir görsel hikaye anlatıcısı olarak bilinen ve gravür tekniğini de ustalıkla kullanan Saar’ın çalışmaları maneviyat, kozmoloji ve aile gibi kavramlarla ilişkidir. “House of Tarot” isimli yapıt ise 21.10.2019 ve 04.01.2020 tarihleri arasında MoMA’da yapılan bir sergiyle izleyiciyle buluşur. Harici farklı malzemelerle desteklenmiş bir gravür olan Tarot temalı bu eserde sanatçı bir çeşit açılım yapar. Bir bakıma her açılım Tarotun evreninde kişiye dair bir hane yaratır. Bu nedenle eserin ismi de Tarotun gizemli dünyasına yanıt verir. Siyah bir fonun üzerine adeta 11 adet kart dizer. Saar açılımında üst sıraya Şeytan, Kılıç İkilisi, ay-yıldız-güneş üçlüsünden oluşan renkli bir kart görseli, Değnek Ası ve Aşıklar kartı yerleştirir. Alt sırada ise Arcana Major’den Yıldız ve Ay kartları dikkat çeker. Şeytan kartında Rider-Waite destesindeki Şeytan kartına benzer bir figür yer alır. Ancak orijinal destenin aksine şeytan bir yapının üzerinde oturmaz, tek başına kırsal bir alanda ayakta durur. Öte yandan Rider-Waite destesinde boyunlarından şeytanın üzerinde oturduğu yapıya zincirle bağlı kadın ve erkek çifti burada bulunmaz. Zincir Saar’ın kartında Şeytan’ın tırmığının ucunda sallanır. Saar, bağımlıkları ifade eden bu kalın zincirin zaman ve mekan sınırı olmaksızın herkes için mümkün olabileceğine işaret eder. Sanatçının Kılıç İkilisi’nde ise merkezde kadın bir figür yerine orta çağ kıyafetleriyle küçük bir kırlık yamaçta oturan maskeli bir erkek görülür. Raider destesindeki gözleri bağlı, elinde birbirine çapraz iki kılıç tutan kadın iki konu hakkında kararsızlığımızı veya bir konuda karar vermek zorunda kalacağımızı anlatırken Saar’ın kartındaki iki hançer arasından bizlere bakan maskeli adam yine benzer şekilde iki konu veya seçenek arasında bireyin sıkışmışlığını aktarır. Saar’ın Değnek Ası’nda da orijinal kartın tersine değneği tutan el sol taraftan uzanır. Raider destesinde bilekte yalnızca bembeyaz bir bulut görülürken burada kıvrımlı bir kol manşeti ve etrafında ışık sembolizmi yer alır. Saar’ın değneği orijinal kartta olduğu gibi uzun, taze ve ince bir dal değildir, aksine daha kısa ve kalındır. Orijinal destedeki Değnek Ası yaşamımıza girecek sihirli değneğin ve fırsatın ağırlıkla göklerden geleceğinin haberini verirken Saar’ın Değnek Ası hem gelecek fırsatları hem de nereden geleceğini daha dünyevi bir seviyeye indirir. Böylece umut verici niteliğe sahip bu kartı tartışmalı hale getirir. Haliyle bizlere şu soruyu sormak düşer: Fırsatlar gerçekten hakiki midir? Saatçının Aşıklar kartı olduğunu varsaydığım üst dizideki son kart ise oriijinaline yakın anlamlar taşır. Aşıklar kartı 3 ayrı bölümden oluşur: Üstte cinsiyetleri tam anlaşılmayan iki figür yer alır, birinin ardında ise ağaç figürü görülür. Bu ağaç hayat ağacı ve bilgelik ağacını temsil eder. Ortada 69 rakamı ve altta alt alta birbirine zıt yönlere bakan iki adet balık bulunur. Çiftin arkasında ise koruyucu bir melek yoktur. Saar bir bakıma insan veya hayvan olarak “varlığın” türünden öte doğayla ve yaşamla uyumuna, dengesine dikkat çeker ve sonsuzluk sembolizmini ön plana çıkarır. Alt sırada yer alan Yıldız kartında ise sanatçı Değnek Ası’nda yaptığı eylemi ikiler. Raider-Waite destesinde Yıldız kartındaki figür sola dönükken burada kısmen sağa dönüktür. Raider-Waite destesindeki figür su dolu testilerinden birini toprağa dökerken diğerini kıyısında durduğu suya döker. Saar’ın kartında ise iki testideki su yalnızca suyla buluşur. Böylece sanatçı madde ve mana dualitesini kısmen sarsar. Her iki kartta da kadın figürün bir ayağı toprakta bir ayağı suda yer alır. Kartlar arasındaki bir diğer fark ise büyük yıldız etrafındaki küçük yıldızların dizimidir. Kartların mesajı ortaktır. Alt sırada yer alan Ay kartında da sanatçı yine Değnek Ası’nda yaptığı eylemi ikiler. Anne veya anne tarafımızı temsil eden ayın üzerindeki yüz sola değil, sağa doğru bakar. Raider destesinde kartta sudan çıkan yengecin bir köpek ve bir kurt arasından dağlara doğru uzanan ince yolu gözlenir. Saar’ın Ay kartında ise yengeç yine sudadır, ancak bu sefer bir köprü üzerinde duran köpek ve kurda doğru ilerler. Her iki kartta da arka planda benzer kuleler yer alır. İçe dönüşü anlatan bu kart kısmen hüzünlüdür. Kuleler ise varoluşa dair ikiliklerin yarattığı dengeyi anlatır: siyah beyaz, iyi kötü vb. Devamı yorumda! #betyesaar #moma #tarot #tarotart #tarotartist #tarotsanatı #tarotreading #tarotokuması #houseoftarot #assemblage #colageart #contemporaryart #modernart #art #artist #exhibition #sergi #sanat #güncelsanat #thefoolsjourney #tarotrehberliği #themagician #raiderwaite #celebrity #african #afroamerican #museumofmodernart #newyork #newyorkart #newyorkartist #newyorkcity #museum @betyesaar @mushaboomtarot